Mülakatta Referans İstenmesi Ne Anlama Gelir?
İş görüşmesinin bir aşamasında "Referans paylaşabilir misiniz?" sorusuyla karşılaşabilirsiniz. Özellikle ilk kez referans istenen adaylarda bu soru kafa karıştırabilir.
Kimi yazmalıyım? Mevcut yöneticimi vermek zorunda mıyım? Referansım aranırsa ne sorulur?
Referans, sizi profesyonel veya akademik açıdan tanıyan ve gerektiğinde çalışma biçiminiz, deneyiminiz veya belirli özellikleriniz hakkında bilgi verebilecek kişidir.
Referans istenmesi tek başına işe alındığınız anlamına gelmez. Şirketin işe alım sürecine bağlı olarak farklı aşamalarda referans talep edilebilir.
Mülakatta Referans Sorulursa Ne Denir?
Uygun referanslarınız hazırsa bunu doğrudan belirtebilirsiniz:
> "Elbette. Önceki yöneticim ve birlikte çalıştığım proje yöneticimden profesyonel referans paylaşabilirim."
Referans bilgileriniz yanınızda değilse panik yapmanıza gerek yoktur.
> "Memnuniyetle paylaşabilirim. İletişim bilgilerini teyit ettikten sonra görüşme sonrasında size iletebilirim."
demek yeterlidir.
Hatta iletişim bilgilerini paylaşmadan önce ilgili kişiden izin almak daha doğru olabilir.
Kimler Referans Olarak Gösterilebilir?
En güçlü referans genellikle sizi gerçekten tanıyan ve çalışma biçiminiz hakkında somut bilgi verebilecek kişidir.
Bu kişi:
- Eski yöneticiniz,
- Takım lideriniz,
- Proje yöneticiniz,
- Birlikte yakın çalıştığınız kıdemli bir çalışma arkadaşınız,
- Müşteri veya iş ortağınız,
- Yeni mezunsanız öğretim üyesi veya staj yöneticiniz
olabilir.
Burada kişinin unvanının etkileyici olmasından çok sizi gerçekten tanıması önemlidir.
Şirketin genel müdürünü tanıyor olmanız ancak hiç birlikte çalışmamış olmanız, sizinle iki yıl doğrudan çalışan yöneticinizden daha güçlü bir referans olduğu anlamına gelmez.
Arkadaş veya Aile Üyesi Referans Olabilir mi?
Profesyonel bir iş başvurusunda mümkünse iş veya eğitim hayatınızdan bir referans tercih edilmelidir.
Yakın arkadaşınız sizi çok iyi tanıyor olabilir ancak işverenin öğrenmek istediği genellikle kişisel karakterinizden daha fazlasıdır.
Örneğin:
- Sorumluluklarınızı nasıl yerine getirdiğiniz,
- İş ilişkileriniz,
- Çalışma biçiminiz,
- Mesleki becerileriniz,
- Güçlü yönleriniz
hakkında bilgi verebilecek bir kişinin referansı daha anlamlıdır.
Eski Yöneticiyi Referans Göstermek Zorunlu mu?
Her zaman değil.
Önceki yöneticinizle artık iletişim kuramıyor olabilirsiniz veya ilişkiniz referans istemeye uygun olmayabilir. Böyle bir durumda sizi profesyonel açıdan tanıyan başka bir kişi değerlendirilebilir.
Önemli olan neden o kişiyi referans gösterdiğinizin anlaşılır olmasıdır.
Örneğin doğrudan takım liderinizle iki yıl boyunca çalıştıysanız şirket müdürü yerine takım liderinizi referans göstermeniz oldukça doğaldır.
Mevcut İşveren Referans Olarak İstenirse Ne Yapılmalı?
İş aradığınızı mevcut işvereniniz henüz bilmiyorsa bu konu özellikle önemlidir.
Mevcut yöneticinizin izniniz olmadan aranmasını istemediğinizi açıkça söyleyebilirsiniz.
Örneğin:
> "Mevcut işverenim henüz iş arayışım konusunda bilgilendirilmediği için bu aşamada kendileriyle iletişim kurulmasını tercih etmiyorum. Önceki yöneticilerimden referans paylaşabilirim."
Bu açıklama durumu profesyonel biçimde anlatır.
İş arayışınızın mevcut iş yerinizde bilinmemesi olağan bir durum olabilir.
Referans Vermeden Önce İzin Almak Gerekir mi?
Evet, önceden haber vermek iyi bir uygulamadır.
Bir kişinin telefon numarasını veya e-posta adresini paylaşmadan önce referans olmayı kabul edip etmediğini sormanız hem nezaket hem de hazırlık açısından önemlidir.
Ayrıca referansınıza:
- Hangi şirkete başvurduğunuzu,
- Hangi pozisyon için görüşme yaptığınızı,
- İşin temel sorumluluklarını
kısaca anlatabilirsiniz.
Böylece beklemediği bir anda gelen telefonla karşılaşmaz ve sizin hangi fırsat için değerlendirildiğinizi bilir.
Referans Kontrolünde Neler Sorulur?
Sorular şirketten şirkete değişebilir.
Referans görüşmesinde genellikle adayın gerçekten hangi görevleri üstlendiği ve çalışma biçiminin nasıl olduğu anlaşılmaya çalışılır.
Örneğin şu konular gündeme gelebilir:
- Adayla hangi dönemde çalıştınız?
- Görevi ve temel sorumlulukları nelerdi?
- Çalışma biçimini nasıl değerlendirirsiniz?
- Güçlü yönleri nelerdi?
- Ekip içerisindeki iletişimi nasıldı?
- Sorumluluklarını nasıl yerine getirirdi?
- Geliştirmesi gereken yönleri var mıydı?
Pozisyonun niteliğine göre daha spesifik sorular da yöneltilebilir.
Bir yönetici pozisyonunda liderlik deneyimi, müşteri ilişkileri gerektiren bir rolde iletişim ve müşteri yönetimi daha fazla sorgulanabilir.
Referans Kontrolünde Eski Maaş Sorulur mu?
Referans görüşmesinin amacı adayın profesyonel geçmişini ve pozisyona ilişkin özelliklerini değerlendirmek olmalıdır.
Şirketlerin referans kontrol süreçleri ve sordukları sorular farklılık gösterebilir. Ayrıca kişisel verilerin işlenmesi ve paylaşılması konusunda hukuki yükümlülükler bulunabilir.
Bu nedenle referans sürecini "eski işverenim hakkımdaki bütün bilgileri yeni şirkete anlatacak" şeklinde düşünmek doğru değildir.
Referansınız Sizi Çok İyi Tanımıyorsa Ne Olur?
Bu nedenle yalnızca yüksek unvanlı kişileri referans olarak seçmek her zaman doğru değildir.
Referansınız arandığında:
> "Kendisini çok fazla tanımıyorum."
cevabının verilmesi size fayda sağlamaz.
Sizinle doğrudan çalışmış ve yaptığınız işleri hatırlayan bir kişi daha güçlü seçim olabilir.
Referans belirlerken kendinize şu soruyu sorun:
"Bu kişi benimle ilgili somut bir çalışma örneği anlatabilir mi?"
Cevap evetse doğru kişiye daha yakınsınız.
Referansınızın Ne Söyleyeceğini Önceden Belirleyebilir misiniz?
Referansınıza ne söylemesi gerektiğini dikte etmek doğru değildir.
Ancak hangi pozisyon için değerlendirildiğinizi anlatmanız normaldir.
Örneğin proje yönetimi pozisyonuna başvuruyorsanız birlikte yürüttüğünüz projeyi hatırlatabilirsiniz:
> "Geçen yıl birlikte yürüttüğümüz ERP geçiş projesindeki çalışmam bu pozisyonla oldukça ilişkili. Görüşmede de o projeden bahsettim."
Bu, referansınızın doğru bağlamı hatırlamasına yardımcı olur.
Ancak söylemediği bir şeyi söylemesini veya deneyiminizi olduğundan farklı anlatmasını istememelisiniz.
CV'de Referans Bilgileri Baştan Yazılmalı mı?
Her CV'de referansların telefon ve e-posta bilgilerini baştan paylaşmak zorunda değilsiniz.
Şirket özellikle talep etmiyorsa referans bilgileri işe alım sürecinin ilgili aşamasında ayrıca iletilebilir.
Böylece başka kişilere ait iletişim bilgilerini CV'nizin gönderildiği her yere dağıtmamış olursunuz.
Referans ile referans mektubunun da aynı şey olmadığını unutmamak gerekir. İş veya eğitim başvurunuzda yazılı bir belge isteniyorsa referans mektubunun nasıl hazırlanacağı ayrıca değerlendirilmelidir.
Referans Yoksa Mülakatta Ne Denir?
Özellikle ilk işine başvuran adayların profesyonel yönetici referansı olmayabilir.
Bunu gizlemek yerine durumunuzu açıklayabilirsiniz.
Staj yaptıysanız staj yöneticiniz, proje çalışmanız varsa proje danışmanınız veya akademik çalışmalarınızda sizi tanıyan bir öğretim üyesi uygun olabilir.
Hiç uygun referansınız yoksa:
> "Henüz uzun süreli profesyonel iş deneyimim olmadığı için önceki işveren referansım bulunmuyor. Ancak çalışmalarımı yakından takip eden akademik danışmanımdan referans paylaşabilirim."
gibi açık bir cevap verilebilir.
Referans Kontrolü İşe Alındığınız Anlamına mı Gelir?
Kesin olarak değil.
Referans kontrolünün hangi aşamada yapıldığı şirketin işe alım prosedürüne bağlıdır. Bazı şirketler yalnızca son aşamadaki adaylardan referans isterken bazıları daha erken aşamada talep edebilir.
Dolayısıyla referansınızın aranması olumlu bir ilerleme işareti olabilir ancak resmi teklif gelmeden sürecin tamamlandığını varsaymamak gerekir.
Referans Seçerken Yapılan En Büyük Hata Nedir?
Adayların sık yaptığı hatalardan biri referansın unvanına gereğinden fazla önem vermektir.
İyi referans sizi yalnızca öven kişi değildir.
İyi referans, sizinle gerçekten çalışmış, yaptığınız işi bilen ve gerektiğinde deneyiminiz hakkında somut bilgi verebilen kişidir.
Mülakat öncesinde iki veya üç uygun kişiyi belirlemek, iletişim bilgilerini güncel tutmak ve başvurduğunuz pozisyonu kendilerine haber vermek referans talebi geldiğinde hazırlıksız yakalanmanızı önler.
Referans sorusu geldiğinde mükemmel bir isim bulmaya çalışmak yerine sizi profesyonel açıdan gerçekten tanıyan kişilere odaklanın. Güçlü bir referansın değeri unvanından değil, sizin hakkınızda verebildiği güvenilir ve somut bilgilerden gelir.